پنج آواز برای ذوالجناح (شعر هوشنگ آزادی‌ور) / چاپ نخست 1350

اشاره

عکس این کتاب را، از دوستانِ ندیده کسی برایم فرستاده، بسیار از او سپاسگزارم، من هم با همان رسم‌الخطِ کتاب، به پی‌دی‌اف بازسپردم.

نمی‌دانم از هوشنگ ‌آزادی‌ور به جز این دفتر شعر که در سال پنجاه چاپ شده، آیا دفتر دیگر هم به چاپ رسیده باشد.

به هر روی حال و هوای این شعرها هم دنباله‌ی همان فضای دفترهای روزن و شعر دیگر و جنگ طرفه است.

                   

                   فریب از عرض رشد می‌کند

                   فریب در ناخن می‌نشیند

                   و مرد را از ورطه می‌پراند.    

دریافت کتاب : پنج آوازبرای ذوالجناح 

                    (لینک جایگزین)

هوشنگ آزادی‌ور

چاپ نخست: نشر رز، 1350

بازسپاری نخست (دیجیتال): کتابخانه دو-ال خرداد 1393 (Do-Library)

نیما و نقاشی (نامه های نیما به رسام ارژنگی و بهمن محصص) / اردیبهشت 1393

                   

                                                           «یافتن واقعی، یافتن انسان است»

                                                                                                نیما یوشیج

اشاره

یکم.

 

نامه‌های نیما به رسام ارژنگی و بهمن محصص را از سه کتابِ

«نامه‌‌ها از مجموعه آثار نیما یوشیج»، گردآوری نسخه‌برداری سیروس طاهباز، دفترهای زمانه، چاپ اول 1368

«نامه‌های نیما»، نسخه‌پرداز شراگیم یوشیج، انتشارات نگاه، 1376

«نامه‌های نیما یوشیج»، به کوشش سیروس طاهباز، نشر آبی، 1363

 برداشته‌ایم.

دیم.

چهارده نامه‌ی نیما به ارژنگی در دوره‌ای ده ساله‌ از شهریور 1303 تا دی‌ماه 1314 نوشته شده‌اند. اگر آنچه سیروس طاهباز و شراگیم یوشیج گرد آورده‌اند، همه‌ی نامه‌های نیما باشد، پس از این تاریخ نیما دیگر به ارژنگی ننوشته است. برای ما پیدا نشد که دوستی و خصوصیت نیما با ارژنگی پس از آن زمان به چه مسیری افتاده است. در افزودنی یک «نیما در نگارستان ارژنگی»، رسام ارژنگی نیز از فرجام دوستی‌اش با نیما سخنی نگفته و به نظر می‌رسد از تاریخی به بعد چندان پیگیر کار نیما هم نبوده باشد («من الان نمی‌دانم که چند مجموعه تا به امروز از نیما به صورت کتاب چاپ شده، ولی آنچه که مسلم است کارهای چاپ نشده او خیلی زیاد است، حداقل 50-60 جلد می‌شود»، از همان مصاحبه). به علاوه به گمان ما، این جدایی نتیجه‌ی اقامت همیشگی نیما در تهران (از سال 1312 به بعد) و غیبت ارژنگی از پایتخت و تبعید و زیست او در تبریز باشد و همین سبب کمرنگی دوستی و نزدیکی این دو در گذار سالیان شده، چنانچه پس از مدتی از رونق افتاده است. هرچه دلیل آن بوده، نیما همیشه در یادداشت‌ها و نوشته‌هایش از برادران ارژنگی (میر مصور و رسام) به بزرگی یاد کرده است و چنین نیست که شکرآب رابطه اسباب جدایی آنها شده باشد، آن‌چنان که شد در رابطه‌اش با ناتل خانلری. این هم هست که این چند سال، از 1311 تا 1316، نیما در شاعری هم چندان پرکار نبود. اگرچه یکی از مهم‌ترین نوشته‌های‌اش، نامه‌‌ انتقادی‌اش به هدایت را در سال 1315 نوشت ولی جز آن در این دوره‌ی پنج ساله در مجموعه‌ی اشعارش غیر دو اثر، یکی شعر کوتاه «دود» و دیگری مثنوی بلند «قلعه‌ی سقریم»، هر دو سروده به سال  1313 و به طرز قدیم، اثر دیگری مشاهده نمی‌شود تا «ققنوس» که در سال 1316 ساخته شده است. ما گمان می‌کنیم اقامت نیما در تهران و آشنایی و خوگرفتن با گذران آن روزگار پایتخت، اعم از شرایط اجتماعی و سیاسی زمانه‌ی رضاشاهی و جریان‌های نوپای فرهنگی و هنری و زندگی شهری آستانه‌ی تازه‌ای به زیست نیما داده است و نیمای «ققنوس» همان نیمای «افسانه» و «خانواده‌ی سرباز» و «سرباز فولادین» نیست و چه همین نام‌گذاری، «ققنوس»، خالی از دلالتی نیست به چنین بازبرخاستن نیما (پس جوجه‌هاش از دل خاکسترش به در). نقش اساسی ارژنگی در تاریخ ادبیات مدرن فارسی، اگر هرچند رابط موثری میان نقاشی و ادبیات نبود، آتلیه‌ی اوست که آن را «نگارستان» می‌خواند. جایی که امکان ملاقات شاعر و هنرمند فراهم آمده بود که عارف قزوینی و میرزاده عشقی و نیما یکدگر را آنجا دیده و با هم گفتگو کرده باشند. گمان ما این است که اگر اقامت نقاش در تهران ادامه یافته بود، در نگارستان او چه بسا از این گردهم‌آیی‌ها، آن رشته‌ی مفقود میان نقاشی و ادبیات (به ویژه شعر) مدرن پیدا شده، در پیوستگی آن خوش می‌تنید، ولی افسوس چنین نشد و نقاشی ما همپای شعر ما، گذر از آستانه‌ی تجدد نتوانست.

سیم.

به هر روی پس از ارژنگی، نوبت توجه نیما به جلیل ضیاپور است (یا برعکس این بار توجه نقاش به نیما). اگرچه نامه‌ای به عنوان او در میان نامه‌های نیما نیست اما نخستین شماره‌ی «خروس جنگی» (دوره اول) با شعر «از شهر صبح» (خروس می‌خواند) که نیما آن را در 1325، ظاهرن ویژه برای خروس جنگی، ساخته است آغاز می‌شود و در هر پنج شماره، شعر یا یادداشتی (حرف‌های همسایه) از نیما آذین‌بند آن است. ولی با توقف چاپ دوره اول «خروس جنگی» و آغاز دوباره‌ی آن با ترکیب تحریریه‌ی تازه‌ای که در آن هوشنگ ایرانی، جای ضیاپور را گرفت، نگاه شورمند و تازه‌ی ایرانی به شعر جا به نیما نمی‌دهد.

چارم.

نامه‌های نیما به محصص همه در بهار 1334 نوشته شده‌اند. محصص در آن زمان نقاش جوانی بود تازگی به ایتالیا کوچیده. شوربختانه نامه‌های محصص به نیما در دست نیست و به نگر ما نرسیده. اما از همین شش نامه‌ی نیما پیداست که محصص توانسته دل پیرمرد را به دست آورد وگرنه از نیمای کم‌حوصله، به‌ویژه در آن سال‌ها، نوشتن نامه‌هایی به این ظرافت و دقت برای جوانی چون محصص، دور می‌نماید. چنان‌چه از محتوای این نامه‌ها برمی‌آید محصص کوشیده شعرهایی از نیما را در اروپا منتشر کند و برای این کار از یاری دوستان اروپایی‌اش هم بهره گرفته است. نیما در یادداشتی در 28 اردیبهشت 1333 می‌نویسد: «آن دو فرنگی آمدند اینجا با محصص و با من مصاحبه کرده و دو قطعه شعر مرا ترجمه کردند [...]» و در یادداشت دیگر می‌نویسد: «محقق: (Nicolas Bouvier) و نقاش (Thierry Vernet) پیش من آمدند و در ماه خرداد بود که از من عکس انداختند و مصاحبه کردند، توسط محصص و مرزبان آمدند یکشنبه 20 تیرماه بنا بود به اروپا بروند [...]». سرنوشت این مصاحبه‌ها و ترجمه‌ها بر ما پوشیده مانده است. آنچه پیداست نیما چنانچه کسانی ناروا گفتند که وقت پیری دیگر آن ذهن تیز را نداشت و بدبین‌تر از هر وقت دیگر شده بود، برعکس، در این نامه‌ها و شعرهای پایان عمرش، روشن و دقیق، آمیزه‌ای از تجربه و باریک‌بینی‌ست. بخشی از آنچه بدبینی می‌گویند، به گمان ما، گوش نسپردن‌اش به «قضاوت‌هایی که نسبت به کار» او داشتند بود. او به نقاشباشی جوان هم چنین توصیه می‌کند: «با وجود این باید ریخت کار را نمایان ساخت. بعدن مثل تماشاچی باحوصله‌ای به سیر و تماشای آن بین مردم پرداخت. این ظرفیت لازم است. همه وقت و زمان همین‌طور بوده است. سعی کنید که فقط در این مورد به خصوص روحیه‌ی مرا داشته باشید. تمجید و تکذیب مردم را غالبن به خودستایی و فضیلت‌‌فروشی خودشان حمل کنید تا به قضاوت‌های از روی درایت و صراحت و استحکام». به هر روی تاثیر همین اندک نامه‌نگاری و دوستی نیما با محصص – که هیچ شکل مراد و مریدی به خود نگرفت - بعدتر در کار محصص پیداست. چنان‌که وقتی در مصاحبه‌ای با نشریه آرش می‌گوید: «هنرمند باید زندگی کند و زندگی "خود را" که اساس زندگی‌ست» پژواک صدای نیما شده است که برایش نوشته بود: «هرگاه شما اینطور مقید به زندگی هستید و حس می‌کنید که سرچشمه‌ی اساسی کار شما در این راه می‌باشد دیگر چه فکرهایی!» (از نامه 15 اردیبهشت 1334). و یاد نیما را تا دم پایانی عمر با خود می‌برد آنجا که در مستند «فی‌فی از خوشحالی زوزه می‌کشد...» می‌گوید کسانی این‌جا، در آن اتاق و خانه‌اش در رم، به دیدارش آمده مهمانش می‌شوند و چون از او می‌پرسند چه کسانی؟ محصص به تاکید از نیما یاد می‌کند.

  

افزوده‌ها.

1. افزوده‌ی با عنوان «نیما در نگارستان ارژنگی» گزیده‌ای از مصاحبه‌ی مفصلی‌ست با عنوان «در نگارستان رسام ارژنگی» که اسماعیل جمشیدی در سال 1350 با رسام ارژنگی انجام داده است. این مصاحبه مجدد در نشریه «بخارا» (سال پانزدهم، شماره 88-89 خرداد و شهریور 1391) به چاپ رسیده است و این گزیده، از روی این نسخه برداشته شده.

2. افزوده‌ی دوم با نام «گفت‌وشنودی با بهمن محصص» (نشریه آرش، شماره 9، آبان 1343)، گفتگویی‌ست که سیروس طاهباز، مهرداد صمدی، م.آزاد و بهمن دادخواه با محصص کرده‌اند. از آنجایی که محصص جابه‌جا در این گفتگو از نیما یاد کرده، و قصد ما نمایش دامنه‌ی تاثرات نیما در اندیشه و فکر محصص است، این گفتگو را به تمامی بازسپاری کرده‌ایم. 

3. «نیما در کار محصص»، طرح‌ها و نقاشی‌هایی‌ست همه از محصص چه او علاوه بر پرتره‌هایی که از نیما کشید، بر شعرهای نیما نگاره هم ساخت که در کتاب «دنیا خانه‌ی من است» (یونسکو، تهران، 1375) به تدوین سیروس طاهباز به چاپ رسیده است. ما عکس این نقاشی‌ها را از سایت متن و تصویر آقای باوند بهپور برداشته‌ایم که پرونده‌ای ویژه‌ی بهمن محصص را در آن سایت کار کرده‌اند (همچنین نسخه‌ی الکترونیکی آنها در کنار هر شعری که هر نگاره برایش ساخته شده اینجا سپرده شده، برداشتنی‌ست).   

دریافت : نیما و نقاشی 

نامه‌های نیما به رسام ارژنگی و بهمن محصص

ویراسته‌ی امیر حکیمی 

کتابخانه الکترونیکی دو - ال Do-Library
اردیبهشت 1393

از صندوقی در سرداب خانه قدیمی ما / ابراهیم گلستان

«من بیشتر علاقه‌ام به قصه‌ها بود تا به نصیحت. در کتاب‌های مدرسه هرچند صفحه نصف صفحه‌ای اندرز و پند گذاشته بودند. من  همان‌وقت‌ها هم از خودم سوال می‌کردم اگر شنیدن اندرز و پند کافی هست پس چرا هنوز احتیاج به اندرز و پند هست بعد از هزارسال؟ بعد از،  بیشتر، دو، سه، چهارهزارسال، چه می‌دانم  –  خیلی هزارسال.»

                                      از صندوقی در سرداب خانه قدیمی ما

                                                                            ابراهیم گلستان

                                                                                             

اشاره.

یک.

این داستان نخستین‌بار در نشریه فراسو، شماره دوازدهم، زمستان 1389 به چاپ رسید و پس‌تر در روزنامه‌ی عصر مردم در پنج نوبت در آبان و آذر 1392 بازچاپ شد.

دو.

آیین نگارش این نسخه از سپارنده‌ست. چنانچه اگر آقای گلستان اصرار دارد بر چسباندن «می» استمراری به جزء صرف شده و می‌نویسد «میرفتم»، در این‌جا این‌طور نوشته شده: «می‌رفتم». گمان سپارنده این است که آقای گلستان چون، به‌درستی، طلب یک واژه‌ی واحد از فعل صرف شده با «می» استمراری می‌کند، آن «می‌» را به ادامه‌ی فعل پیوند می‌زند. سپارنده چنین می‌پندارد که استفاده از نیم‌فاصله، چنین خواستی را برآورده می‌کند. نکته‌ی دیگری که گلستان به آن حساسیت ویژه دارد «ی»یی‌ست که پس «ه» تمام‌کننده‌ی کلمه به جای «ءِ» در رسم نگارش فعلی جا افتاده و معمول شده؛ او جایی می‌نویسد: «گفتم، آقای موید مودب است و فروتن. همچنین ملاحظه کردید در این نامه فعل‌ها درست و دقیق است، و کسره‌های زیر «ه»ها به‌صورت «ی» درنمی‌آیند، کم‌ترین چشم‌داشت که از آدمی زبان‌بفهم می‌توانی داشت» (از «یک مقاله و چند استاد»، ابراهیم گلستان، مجله دنیای سخن). سپارنده این رسم را تغییر نداد اگرچه باور دارد که آوردن آن «ی» کومک‌کار خواننده است وگرنه بعید می‌داند هیچ فارسی‎خوانی، آن «ی» را همان‌طور ادا کند که آن را در «یحیا» ادا می‌کند (این «ی» کمکی جویده و نزدیک به کسره خوانده می‌شود و ادا می‌گردد عمومن). از آن گذشته، گلستان حرف اضافه را به واژه‌ی بعد می‌چسباند، می‌نویسد «ازایران» یا «درکتاب». سپارنده به خاطر نمی‌آورد توضیحی در این‌باره از آقای گلستان جایی خوانده باشد، و برای چنین رسمی در معلومات‌ خودش هم دلیل پیدا نمی‌کند، پس جسارت کرده و به رسم متداول، حرف اضافه را از واژه‌ی بعدی جدا کرده است.

سه.

دیگر اینکه عکس روی جلد این داستان از کتاب The Reign Of Terror، نوشته‌ی ادوارد براون، چاپ شده به تاریخ 1912، توسط Taylor. Garnett. Evans & Co.؛ برداشته شده که در گردانده‌ی فارسی این کتاب با عنوان «نامه‌های تبریز»، ادوارد براون، ترجمه حسن جوادی، نشر خوارزمی؛ هم آمده است. این عکسی‌ست از دوره‌ی حضور قشون روس‌ها در تبریز در دوران استبداد صغیر محمدعلی شاه. نسبت عکس با داستان «از صندوقی در سرداب خانه قدیمی ما»، به صحنه‌ی به دار آویختنی برمی‌گردد که راوی در تماشای عکسی وصف می‌کند.

لینک دریافت: از صندوقی در سرداب خانه قدیمی ما (لینک جایگزین)

یک داستان نوشته ابراهیم گلستان

بازسپاری الکترونیکی کتابخانه دو-ال، فروردین 1393

چهار کوآرتت تی‌.اس الیوت برگردان مهرداد صمدی / انگلیسی - فارسی

I said to my soul, be still, and wait without hope

For hope would be hope for the wrong thing; wait without love 

For love would be love of the wrong thing; there is yet faith 

But the faith and the love and the hope are all in the waiting

      East Cocker, Four Quartets, T.S Eliot

پاره‌توضیح درباره‌ی بازسپاری این نسخه –

اصل کتاب (این نسخه از روی چاپ نخست نشر طرفه آماده شده)، تنها، فارسی‌ست؛ متن انگلیسی شعرها را سپارنده، درست از روی مجموعه شعرهای الیوت (انتشارات فابر اند فابر Faber and Faber، 2002)، بدین نسخه افزوده (رسم‌الخط شعرها نعل به نعلِ فابر اند فابر است، جز اینکه چون ادامه‌ی سطر در صفحه کم آمد و جا نداد در صفحه‌بندی و کلمه‌ای بیش افتاد، آن را با بندی جدا کرده در امتداد سطر در نهایت ممکن جاگیرش کرد، اینگونه:

شطحیات حلاج / گردانه‌ی بیژن الاهی / بازسپاری دُیم

شیخ ما، ابوسعید، گفت: روزی به شارستان درمی‌شدیم، لقمان سرخسی را دیدیم بر تلی خاکستر نشسته و پاره بر پوستین می‌دوخت و لقمان از عقلاء مجانین بودست و در ابتدا حالت مجاهدت بسیار داشته و معاملتی با احتیاط؛ آنگاه ناگاه کشفی ببودش که عقلش بشد؛ چنانک شیخ ما گفت: که در ابتدا لقمان مردی مجتهد و با ورع بود، بعد از آن جنونی در وی پدید آمد و از آن ترتیب بیفتاد. گفتند لقمان آن چه بود و این چیست؟ گفت هرچه بندگی بیش می‌کردم، بیش می‌بایست کرد؛ درماندم گفتم الهی، پادشاهان را چون بنده پیر شود آزاد کنند، تو پادشاهی عزیزی، در بندگی تو پیر گشتم، آزادم کن. گفت ندا شنیدم که یا لقمان! آزادت کردم و نشان آزادی این بود که عقل از وی بازگرفت.

           اسرارالتوحید، محمد بن منور المهینی،

           تصحیح ژوکوفسکی  

پاره‌توضیح در بازسپاری دُیم «شطحیات حلاج/الاهی» –

نسخه‌ی نخست که به این فضا سپرده شد، اگر نمی‌شد بهتر بود آن‌طور اخته و شرحه‌شرحه. آن روز این بنده شتاب کردم و بی‌دقتی و ناروایی به حقِ این همه زحمت و پس چنین عهد کردم در فرصت دیگر همه‌ی کتاب را، عینن، اینجاسپاری کنم. حالیا منت دوستی را که به همت او، امروز پس از این همه سال، از عهده‌ی آن عهد برآمدم.

جام، خاکستر و گوشت / امیر حکیمی

[In order to understand

I destroyed myself.]

                                  

                                     /Fernando Pessoa

پی‌بند.

(مگر از نقش پراکنده ورق ساده کنی)

 تصدق صفایت بگردم

«جام،   خاکستر   وَ گوشت»، تابلوی سوم از نقاشی سه‌لتی‌ست که دو تای دیگرش را قبلن کشیده بودم: «جغرافیای سگ» و «جهان پوستی». نقشی که به دست نیامده/نمی‌آید - :«لت سوم: که آدم اگر بتواند از توی کُسش عکس بگیرد، بته جقه‌ی سرخ یا مچاله‌ توده‌ی جنینی دارد می‌شود، یا چشمی ترکمن تویش را خالی کرده باشند خون کرده باشند و یا گوشت تکه‌ آماده‌ی استیک - معلق در آبیِ زمینه‌، فیروزه‌ای.» - و شاید اگر نقاش بودم، نقاش بهتری بودم، می‌آمد و این هم هست که بهتر، همیشه، می‌گریزد از آمدن.

درآمد این سه‌گانه، تباهی‌ست ( :[هرچه] روی در شر ا‌ست، چراکه این ساعت علاقه‌ی بنیادی آگاهی بیمار نه گذار از بیماری‌ست. /آرتو ) و چون اطراف آن می‌چرخد – چاره ندارد - فریبکار شده، از آن ناممکن   ناتوان و نارس، نارساست. برای همین کش می‌آید. در کش آمدن، تکرار می‌کند وقتی حول آن "چه" می‌گردد و تکرار، نیایشِ خاطرِ وسواسی (آبسسیف) است و آن "چه" - اگرچه بی راز – "خدا" ست.

من اینجا – به جای این - پیشتر نوشته بودم:

حرفهای همسایه/ نیما یوشیج

همسایه!

خواهش می‌کنم این نامه‌ها را جمع کنید. هرچند مکرر است و عبارات بی‌جا و حشو زواید زیاد دارند و باید اصلاح شوند، اما یادداشتهایی‌ست. اگر عمری نباشد برای نوشتن آن مقدمه‌ی حسابی درباره‌ی شعر من، اقلن اینها چیزهایی‌ست.

من خیلی حرف‌ها دارم برای گفتن. نگاه نکنید که خیلی از آنها ابتدایی‌ست، ما تازه در ابتدای کار هستیم. به اسم "به همسایه" یا "حرفهای همسایه" باشد، اگر روزی خواستید به آن عنوانی بدهید.

درواقع این کار وظیفه‌ای‌ست که من انجام می‌دهم. شما در هرکدام از آنها دقت کنید خواهید دید که این سطور با چه دقتی که در من بوده است، نوشته شده است.

امید دارم روزی شما هم این کار را بکنید و به این کاهش بیفزایید.

                                                                                    خرداد 1324

غزل طالب آملی / دفتر نخست، روی الف و ب

"...قبلن یک چیز را یادداشت کنم: بهترین شعرای آمل، طالب است. باید بگویم بهترین شعرای مازندران. معاصر شاه عباس صفوی. در ضمن عشقبازی‌های خود به هندوستان هم مسافرت کرده است. این شخص یک دیوان بزرگ دارد مخلوط به غزل و قصیده و رباعی. به سبک خاقانی و ظهیر شعر گفته است. خیلی طالبم اگر این طالب را برایم پیدا کنی..." نیما/ نامه به متکان، اسفند 1307

                 

                ما نیش کفر 

            در دل ایمان  فشرده‌ایم

            در ساغر عمل 

            می عصیان فشرده‌ایم 

یادداشت.

درباره سبک مشهور به "هندی"، زیاد نوشته‌اند. اما همین زیاد به نسبت کیفیت و کمیت آن، بس اندک. اگر پذیرفته باشیم تاریخ شعر پارسی، تاریخ اندیشه ایرانی‌ست؛ پس هر دوره‌ی آن به بازخوانی و بازروایی منتقدانه، به دقت، نیاز دارد. و این کار ادیب ملانقطی نیست. آنچه نوشته‌اند، اگر نوشته‌اند، همه کار ادیبان تنگ‌نظر اغلب، نسبت به هر تازگی کوژ. با این همه نمی‌خواهم قدر آن کار را سنجه بگذارم، که آن را هم ضرورتی بوده و هست. به علاوه نگاه مدرن به فرهنگ و هنر و اندیشه و ادبیات در ایران، عمر طولانی ندارد و این خوبی‌اش اینکه میدان عمل فراخ است. یعنی محقق و پژوهشگر، نگاه تیزبین اگر داشت، بتواند ریشه و پایه‌ای استحکام بخشد تا بنایی منتظم با نظم و نیاز امروز بر آن استوار سازد.

رساله الطیر / قصه‌های شیخ اشراق / سهروردی

و اکنون در راهیم با رسول ملک می‌آییم.

              رسالة الطیر، سهروردی

 یادداشت - 

(از مهدی گنجوی)

یک.

برای من که به طور روزمره با نسخه‌های خطی درگیرم، نسخه‌بردارانِ کتاب های قدیمی جایگاهی بسیار ستایش‌برانگیز دارند. افرادی که بی‌چشم داشت یا با کم‌ترین چشم‌داشت دست به نسخه‌برداری از کتاب‌هایی زده‌اند که گاهی اوقات خطرات سهمگین جانی نیز برایشان به همراه داشته است. این روش، به خصوص در مواردی که توسط افرادی خارج از چارچوب اقتصادِ بارگاه‌های سلاطین، صورت می‌گرفته است نشان از تلاشی ستودنی‌ست توسط انسانی متعهد به عصر تاریخی خود. شکل مشابه این کار در دوران ما پروژه گوتنبرگ است: رونویسی از متن‌هایی که سی سال از زمان مرگ مولفانشان گذاشته است؛ و بی‌گمان جای خالی آن شکل کار، در زبان فارسی پیداست. به هرحال آنچه در این صفحه، دو-ال (Do-Library)، آغاز و پیگیری شده، یادآور پروژه‌هایی از همان دست است و قابل تفسیر در همین چارچوب: فراهم آوردن کتابخانه‌ای آنلاین در حال گسترشی برای فارسی‌زبانان در سر تا سر جهان که به ما و زبان فارسی کمک می‌کند تاریخ خود را از کوچک شدن و تخت شدن نجات دهیم. بهانه‌ای مغتنم که کمک به آن می‌تواند بخشی از ادای دین ما به زبان فارسی و سرنوشت آن باشد.

سه منظومه، ناظم حکمت / برگردان ثمین باغچه‌بان

برگردان فارسی "داستان شیخ بدرالدین" را به یادبود گرامی پدرم "باغچه‌بان" که: «...گرچه همه دنیا بام و دیوار به نام او ثبت نشده بود، اما او تمام دنیا را از آن خود می‌دانست، و چنین احساس می‌کرد همه‌ی دنیا برای او و به عشق راحتی او ساخته و آباد شده...، ...که گرچه به ظاهر ندار و بی‌چیز بود، چه اگر تمام دنیا به نام او ثبت می‌شد، نمی‌توانست در بیش از یک اتاق، یک صندلی و یک بستر، باشد و بنشیند و بخوابد و نمی‌توانست بیش از آنچه می‌خورد و می‌پوشید و می‌نوشید، بخورد و بپوشد و بنوشد...» - ثمین باغچه‌بان

یادداشت –

کتاب سه منظومه ناظم حکمت مشتمل بر سه شعر بلندست با این عناوین:

ژوکوند و سی یا او

نامه‌هایی برای تارانتابابو

داستان شیخ بدرالدین

به برگردان ثمین باغچه‌بان که هر سه ترجمه را جداگانه به پدرش "جبار باغچه‌بان" تقدیم کرده؛ که در سال 1355 برای سومین بار انتشارات امیرکبیر آن را بازچاپ کرده. این نسخه از روی همین آخری آماده شده.

باغچه‌بان در انتهای کتاب فهرست اعلام و همچنین اسامی جاهایی را که فکر کرده برای مخاطب فارسی‌زبان ناآشناست به پیوست آورده که آن پیوست عینن در این نسخه هم آورده شده (اگرچه می‌شد جاهایی چیزهایی اضافه کرد و بعضی بدیهیات را حذف نمود).

چو جان آذرخرداد ز آذر خرداد / امیر حکیمی

اما قوّت خرد و سخن، او را در سر سه جایگاه است. یکی را تخیل گویند، نخستین درجه که چیزها را بتواند دید و شنید؛ و دیگر درجه آن است که تمیز تواند کرد و نگاه داشت. پس ازین تواند دانست حق را از باطل و نیکو را از زشت و ممکن را از ناممکن. و سوم درجه آن است که هرچه بدیده باشد فهم تواند کرد و نگاه داشت.

                                     تاریخ بیهقی

دیباچه –

یک.

این مجموعه داستان نیست، روزنگاشت و یادداشتهای من است از روزهای خوش و شوم پس از خرداد 1388. همه‌ی اینها در سایت گویا، به نامی مستعار (علیرضا فرزان) همان وقت‌ها، با عنوان "حرفهای همسایه" منتشر شده است. قبل از انتخابات تازه‌، می‌خواستم همه را کنار هم چیده، اینجا منتشر کنم در خرداد 1392. پس از دوست عزیزم، آرش جودکی، خواستم به پیشانی کتاب چیزی بنویسد. او هم دریغ نکرد و نوشت. از دوست دیگری هم خواستم تا نگاره‌ای برای جلدش بکشد، که منت گذاشت و کشید و فرستاد اما از این طرف من به هزار دلیل و بی‌دلیل از خیرش گذشتم تا مرداد. حوصله نمی‌کنم تردیدهایم را بشمارم که هنوز هم بخشی‌ش باقی‌ست. به هرحال نشستم به حک و اصلاح تا برسانم‌ش اینجا. توی حک و اصلاح دیدم چقدر فاصله و بدبینی دارم امروز که دوباره می‌خوانم از آن حس و هوای آن روز و خیلی از حرفهای این نوشته‌ها پرت و بی‌ربط به نظرم می‌آید. ولی پرت و بی‌ربطی‌ش جاندار و گرم است، آن التهاب گداخته و هیجان و اضطراب را نمایش می‌دهد و در این نمایش، هول و عجول، پرش دارد؛ شعار می‌دهد و فریاد می‌زند، گریه می‌کند و می‌خندد. گاهی عصبی و هیستریک، گاهی آرام به نجواست. دیدم هیچ محق نیستم در آن دست ببرم، چیزی را عوض کنم یا از خیرش بگذرم. اگر داستان یا شعر بود، این مطلقن حق من بود دست بردن؛ داستان نیست، اگرچه هست، و دست نبردم. به علاوه، به تعدادِ همه‌ی آدمهایی که در دوشنبه‌ی 25 خرداد 1388 و پس از آن به خیابان آمدند و همه شاهدِ هم‌اند، روایت و ماجراست و این هم یکی از مجموع همه‌ی آنها، من هم یکی از میان آن همه. آن گروه‌گروه مردم را به هر اسم و عنوان جدا کنند، از واقعیت کاسته نمی‌شود، از خاطر هم نه زدوده. برعکس امروز یقین دارم ما نه تنها فراموش‌کار نیستیم و هرگز هم نبوده‌ایم، که آنقدر به گذشته می‌چسبیم مجال و حال را می‌بازیم. اتفاقن بدیهی‌ست که راه گذر و مجال ساختن از پسِ نوشتن و بازخوانی واقعه گشودنی‌ست: آنچه از آدم جدا می‌شود، تا در فاصله‌ای به نگر آید. من این را میراث دبیری و دبیرانه‌نویسی می‌دانم از "بیهقی" تا "کسروی". اینکه این یادداشتها چقدر پاسدار آن میراث است سخن دیگر، جز آرزو و خواست نگارنده‌ست که پاسداشتِ آن را می‌خواهد.